Ece ona sakral çakrayla ilişkilendirilen su sembolünü hatırlattı. Su, akışın, değişimin ve uyumun simgesi olarak yorumlanıyordu. Bu sembol üzerinden düşünmek, Deniz'in kendi hayatında nerelerde katılaştığını fark etmesine yardımcı oldu.
Geleneksel çakra uygulamalarında sakral çakra, genellikle göbeğin altında, alt karın bölgesinde tasvir edilir. Bu bölgeye yönelik farkındalık çalışmaları, kişinin bedenini daha dikkatli dinlemesine yardımcı olabilir. Ancak belirli bir bölgede sıcaklık, titreşim veya başka bir his oluşması, çakranın bilimsel olarak aktive edildiğini kanıtlamaz.
Deniz, o sabah üç basit uygulama denemeye karar verdi.
1. Nefes farkındalığı
Sessiz bir yere oturdu. Nefesini zorlamadan, yalnızca nefes alıp verişini gözlemledi. Dikkatini alt karın bölgesine yöneltti; fakat herhangi bir özel his oluşturmak için kendisini zorlamadı.
Zihni dağıldığında kendisini eleştirmek yerine dikkatini yeniden nefesine getirdi.
2. Serbest hareket
Daha sonra sahilde yürürken omuzlarını gevşetti, kollarını doğal biçimde hareket ettirdi ve bedeninin ritmine dikkat etti. Eve döndüğünde sevdiği bir müziği açıp birkaç dakika serbestçe dans etti.
Dans etmeyi iyi bilmesi gerekmiyordu. Kimseye bir şey kanıtlaması da gerekmiyordu.
3. Duyguları isimlendirmek
Akşam defterine gün içinde yaşadığı duyguları yazdı. "İyiyim" ya da "kötüyüm" demek yerine daha ayrıntılı ifadeler kullanmaya çalıştı.
Bir an huzurluydu. Başka bir an huzursuzluk hissetmişti. Uzun süredir ertelediği bir işi hatırladığında kaygılanmış, denize baktığında ise hafiflemişti.
Bu küçük çalışma ona duyguların sabit olmadığını gösterdi. Duygular gelip geçiyor, değişiyor ve çoğu zaman aynı anda birden fazla biçimde yaşanabiliyordu.
Sakral çakrayı aktif etmek isteyenler için bu tür uygulamalar, manevi bir ritüel olmanın yanı sıra öz farkındalık geliştirmek amacıyla da değerlendirilebilir. Burada önemli olan, kendini zorlamak değil, kendi sınırlarına saygı göstermektir.
5. Bölüm: Turuncu Renk, Yaratıcılık ve Bastırılmış İstekler
Deniz'in yolculuğunun üçüncü gününde Selin onu seramik atölyesine davet etti.
Atölyenin raflarında mavi, yeşil, sarı ve turuncu kaseler sıralanmıştı. Selin, turuncunun sakral çakrayla ilişkilendirilen renk olduğunu söyledi. Deniz önce bunun yalnızca dekoratif bir ayrıntı olduğunu düşündü.
Selin ise farklı bir açıdan yaklaştı.
"Bir renk tek başına hayatını değiştirmez. Ama bazen bir sembol, unuttuğun bir şeyi hatırlatabilir."
Deniz'den bir parça kil seçmesini istedi. Deniz, kusursuz bir kase yapmak için uğraşmaya başladı. Kenarları eşit değildi, yüzeyinde küçük izler oluşuyordu. Her hatayı düzeltmeye çalıştıkça kilin biçimi bozuluyordu.
Sonunda Selin ona bir öneride bulundu:
"Bir süre düzeltmeyi bırak. Kilin sana ne sunduğunu gör."
Deniz ellerini gevşetti. Kaseyi yeniden biçimlendirmek yerine yüzeyine parmak izleri bıraktı. Ortaya çıkan nesne kusursuz değildi, ama ona özgüydü.
İşte o anda yıllardır unuttuğu bir duyguyla karşılaştı: Bir şeyi yalnızca yapmış olmak için yapmanın keyfi.
Bu deneyim ona çocukken çizdiği resimleri hatırlattı. Babası onun mühendis olmasını istiyordu; Deniz de zamanla çizim yapmayı çocukça bir uğraş olarak görmeye başlamıştı. Oysa resim yapmayı bırakmasının nedeni yeteneksiz olması değil, bu uğraşın hayatında gereksiz olduğuna inanmasıydı.
Ailesinin beklentilerini şimdi daha iyi anlıyordu. Ekonomik belirsizliklerin, iş güvencesinin ve başarılı olma baskısının güçlü olduğu bir toplumda, yaratıcı uğraşlar çoğu zaman ikinci plana itilebiliyordu.
Özellikle erkek çocuklarına küçük yaşlardan itibaren güçlü, rekabetçi ve üretken olmaları gerektiği mesajı verilebiliyordu. Kız çocukları ise kimi ailelerde başkalarının duygularından sorumlu tutulabiliyor, kendi isteklerini geri plana atmaya yönlendirilebiliyordu. Elbette bu örüntüler her ailede görülmüyor ve herkesi aynı şekilde etkilemiyordu. Yine de toplumsal beklentilerin insanın kendisini ifade etme biçimini nasıl şekillendirebildiğini gösteriyordu.
Sakral çakra sembolizmi üzerinden bakıldığında yaratıcılık, yalnızca resim yapmak ya da sanat üretmek anlamına gelmiyordu. Yemek pişirmek, bahçe düzenlemek, yeni bir fikir geliştirmek, müzikle ilgilenmek veya farklı bir yaşam biçimi denemek de yaratıcı ifadeler olabilirdi.
Deniz, kasabadan ayrılmadan önce küçük bir defter aldı. İlk sayfasına şu cümleyi yazdı:
"Bir şeyi sevmek için onda iyi olmak zorunda değilim."
Siz en son ne zaman sırf hoşunuza gittiği için bir şey yaptınız? Bir hobiyi bırakmanıza neden olan şey gerçekten ilginizi kaybetmeniz miydi, yoksa başarısız olma korkusu mu?
6. Bölüm: Sakral Çakra Meditasyonu Nasıl Yapılır?
Deniz eve döndüğünde yolculukta öğrendiklerini günlük hayatına uyarlamak istedi. Bunun için her gün uzun saatler ayırmasına gerek olmadığını fark etmişti. Önemli olan, düzenli olarak kendisine dönmek için küçük bir alan oluşturmaktı.
Bir sabah on dakikalık bir meditasyon denedi.
İsterseniz siz de aşağıdaki uygulamayı deneyebilirsiniz. Bunun geleneksel çakra sembolizminden esinlenen bir farkındalık çalışması olduğunu, özel bir enerji merkezini bilimsel olarak aktive ettiği kanıtlanmış bir yöntem olmadığını hatırlamakta fayda var.
Birinci aşama: Rahat bir ortam oluşturun.
Sessiz ve güvenli bir yerde oturun. Sırtınızı rahatça destekleyin. Gözlerinizi kapatabilir veya bakışlarınızı yumuşak bir noktaya yöneltebilirsiniz.
İkinci aşama: Nefesinizi gözlemleyin.
Nefesinizi derinleştirmek için kendinizi zorlamadan, doğal biçimde alıp verin. Dikkatiniz dağıldığında bunun normal olduğunu kabul edin.
Üçüncü aşama: Alt karın bölgesine dikkat yöneltin.
Bu bölgede nefesle birlikte oluşan hafif hareketleri fark etmeyi deneyin. Herhangi bir sıcaklık, titreşim veya özel bir his aramayın. Hiçbir şey hissetmemeniz de tamamen normaldir.
Dördüncü aşama: Turuncu rengi bir sembol olarak kullanın.
İsterseniz zihninizde yumuşak bir turuncu ışık canlandırın. Bu rengin sizde ne çağrıştırdığını düşünün: Gün doğumu, sonbahar yaprakları, sıcak bir akşam veya çocukluğunuzdan bir anı…
Görselleştirme size uygun gelmiyorsa bu aşamayı atlayabilirsiniz.
Beşinci aşama: Duygularınızı yargılamadan fark edin.
Kendinize şu soruları sorun:
- Şu anda ne hissediyorum?
- Hayatımda hangi isteğimi sürekli erteliyorum?
- Kendimi rahat ve özgür hissettiğim anlar hangileri?
- Hangi sınırlarımı daha açık ifade etmem gerekiyor?
Altıncı aşama: Kısa bir niyet belirleyin.
Örneğin, "Kendimi daha dikkatli dinlemeye alan açıyorum" diyebilirsiniz. Bu cümlenin özel bir gücü olduğuna inanmanız gerekmez. Önemli olan, niyetinizin günlük yaşamınızda atabileceğiniz bir adımla bağlantılı olmasıdır.
Meditasyon sırasında rahatsızlık, yoğun kaygı veya zorlayıcı anılar ortaya çıkarsa uygulamayı bırakabilir, gözlerinizi açıp çevrenizdeki nesnelere odaklanabilirsiniz. Meditasyon herkes için aynı şekilde rahatlatıcı olmayabilir.
Deniz zamanla bu çalışmayı günlük rutininin bir parçası hâline getirdi. Ancak asıl değişim meditasyon sırasında yaşadığı deneyimlerden çok, gün içinde kendisine sorduğu sorularla gerçekleşti.
Artık bir karar vermeden önce yalnızca "Bu mantıklı mı?" diye sormuyordu. "Bunu gerçekten istiyor muyum?" sorusuna da yer açıyordu.
7. Bölüm: Svadhisthana Mantrası, Su ve Duygusal Akış
Deniz'in araştırdığı uygulamalardan biri de sakral çakrayla ilişkilendirilen mantra çalışmasıydı.
Bazı çağdaş çakra uygulamalarında sakral çakranın tohum mantrası VAM olarak bilinir. Bu hece, meditasyon sırasında sesli veya sessiz biçimde tekrarlanabilir. Geleneksel uygulamaların anlamı ve kullanımı farklılık gösterebilir; bu nedenle tek bir yöntemi bütün çakra geleneklerinin ortak uygulaması olarak görmek doğru olmaz.
Deniz, akşamları birkaç dakika boyunca rahat bir şekilde oturup "VAM" hecesini yavaşça seslendirmeyi denedi. Sesin titreşimine dikkat ediyor, ardından sessizce oturuyordu.
Bu sırada herhangi bir olağanüstü deneyim yaşamıyordu. Bazen rahatlıyor, bazen sıkılıyor, bazen de ertesi gün yapması gereken işleri düşünüyordu. Zamanla meditasyondan mucize beklememeyi öğrendi.
Bir başka gün Ece ile birlikte nehir kıyısına gittiler. Ece, suyun önünde dururken Deniz'e şöyle dedi:
"Suya baktığında onun sürekli değiştiğini görüyorsun. Ama değişmesi, kimliğini kaybettiği anlamına gelmiyor."
Bu cümle Deniz'in zihninde kaldı. O, yıllarca güçlü olmak için değişmemesi gerektiğine inanmıştı. Kararsız görünmekten, fikrini değiştirmekten veya bir konuda yardıma ihtiyaç duymaktan çekinmişti.
Oysa insanın bir duygudan diğerine geçmesi, bazen yeni bir ihtiyaç fark etmesi ya da yıllardır benimsediği bir düşünceyi yeniden değerlendirmesi zayıflık değildi.
Su sembolü, bu açıdan Deniz için bir hatırlatıcıya dönüştü: Uyum sağlamak, her şeye boyun eğmek anlamına gelmez. Akışta olmak, sınırlarını kaybetmek demek değildir.
Özellikle ilişkilerde bu ayrım önemliydi. Bir insanın empatik olması, karşısındaki kişinin her talebini kabul etmesini gerektirmiyordu. Aynı şekilde stratejik ve kararlı olmak da duyguları görmezden gelmeyi gerektirmiyordu.
Deniz, uzun zamandır istemediği hâlde kabul ettiği bazı davetleri düşünmeye başladı. İnsanları kırmamak için kendisini yorduğu, gerçek düşüncelerini açıklamak yerine sessiz kaldığı zamanlar olmuştu.
Bundan sonra hayır demeyi öğrenmeye karar verdi. Ama bunu insanlardan uzaklaşmak için değil, ilişkilerinde daha dürüst olabilmek için yapacaktı.
8. Bölüm: Sakral Çakra ile İlişkilendirilen Dengesizlikler ve Gerçek Hayat
Deniz'in hikâyesi burada bitmiyordu. Çünkü insanın kendisiyle kurduğu ilişki, birkaç günlük bir yolculukla bütünüyle değişmiyordu.
İş yerinde yoğun bir dönem başladığında yeniden yoruldu. Yaratıcı uğraşlarını erteledi, meditasyon yapmayı unuttu ve eski alışkanlıklarına dönmeye başladı.
Geleneksel çakra uygulamalarında sakral çakra, genellikle göbeğin altında, alt karın bölgesinde tasvir edilir. Bu bölgeye yönelik farkındalık çalışmaları, kişinin bedenini daha dikkatli dinlemesine yardımcı olabilir. Ancak belirli bir bölgede sıcaklık, titreşim veya başka bir his oluşması, çakranın bilimsel olarak aktive edildiğini kanıtlamaz.
Deniz, o sabah üç basit uygulama denemeye karar verdi.
1. Nefes farkındalığı
Sessiz bir yere oturdu. Nefesini zorlamadan, yalnızca nefes alıp verişini gözlemledi. Dikkatini alt karın bölgesine yöneltti; fakat herhangi bir özel his oluşturmak için kendisini zorlamadı.
Zihni dağıldığında kendisini eleştirmek yerine dikkatini yeniden nefesine getirdi.
2. Serbest hareket
Daha sonra sahilde yürürken omuzlarını gevşetti, kollarını doğal biçimde hareket ettirdi ve bedeninin ritmine dikkat etti. Eve döndüğünde sevdiği bir müziği açıp birkaç dakika serbestçe dans etti.
Dans etmeyi iyi bilmesi gerekmiyordu. Kimseye bir şey kanıtlaması da gerekmiyordu.
3. Duyguları isimlendirmek
Akşam defterine gün içinde yaşadığı duyguları yazdı. "İyiyim" ya da "kötüyüm" demek yerine daha ayrıntılı ifadeler kullanmaya çalıştı.
Bir an huzurluydu. Başka bir an huzursuzluk hissetmişti. Uzun süredir ertelediği bir işi hatırladığında kaygılanmış, denize baktığında ise hafiflemişti.
Bu küçük çalışma ona duyguların sabit olmadığını gösterdi. Duygular gelip geçiyor, değişiyor ve çoğu zaman aynı anda birden fazla biçimde yaşanabiliyordu.
Sakral çakrayı aktif etmek isteyenler için bu tür uygulamalar, manevi bir ritüel olmanın yanı sıra öz farkındalık geliştirmek amacıyla da değerlendirilebilir. Burada önemli olan, kendini zorlamak değil, kendi sınırlarına saygı göstermektir.
5. Bölüm: Turuncu Renk, Yaratıcılık ve Bastırılmış İstekler
Deniz'in yolculuğunun üçüncü gününde Selin onu seramik atölyesine davet etti.
Atölyenin raflarında mavi, yeşil, sarı ve turuncu kaseler sıralanmıştı. Selin, turuncunun sakral çakrayla ilişkilendirilen renk olduğunu söyledi. Deniz önce bunun yalnızca dekoratif bir ayrıntı olduğunu düşündü.
Selin ise farklı bir açıdan yaklaştı.
"Bir renk tek başına hayatını değiştirmez. Ama bazen bir sembol, unuttuğun bir şeyi hatırlatabilir."
Deniz'den bir parça kil seçmesini istedi. Deniz, kusursuz bir kase yapmak için uğraşmaya başladı. Kenarları eşit değildi, yüzeyinde küçük izler oluşuyordu. Her hatayı düzeltmeye çalıştıkça kilin biçimi bozuluyordu.
Sonunda Selin ona bir öneride bulundu:
"Bir süre düzeltmeyi bırak. Kilin sana ne sunduğunu gör."
Deniz ellerini gevşetti. Kaseyi yeniden biçimlendirmek yerine yüzeyine parmak izleri bıraktı. Ortaya çıkan nesne kusursuz değildi, ama ona özgüydü.
İşte o anda yıllardır unuttuğu bir duyguyla karşılaştı: Bir şeyi yalnızca yapmış olmak için yapmanın keyfi.
Bu deneyim ona çocukken çizdiği resimleri hatırlattı. Babası onun mühendis olmasını istiyordu; Deniz de zamanla çizim yapmayı çocukça bir uğraş olarak görmeye başlamıştı. Oysa resim yapmayı bırakmasının nedeni yeteneksiz olması değil, bu uğraşın hayatında gereksiz olduğuna inanmasıydı.
Ailesinin beklentilerini şimdi daha iyi anlıyordu. Ekonomik belirsizliklerin, iş güvencesinin ve başarılı olma baskısının güçlü olduğu bir toplumda, yaratıcı uğraşlar çoğu zaman ikinci plana itilebiliyordu.
Özellikle erkek çocuklarına küçük yaşlardan itibaren güçlü, rekabetçi ve üretken olmaları gerektiği mesajı verilebiliyordu. Kız çocukları ise kimi ailelerde başkalarının duygularından sorumlu tutulabiliyor, kendi isteklerini geri plana atmaya yönlendirilebiliyordu. Elbette bu örüntüler her ailede görülmüyor ve herkesi aynı şekilde etkilemiyordu. Yine de toplumsal beklentilerin insanın kendisini ifade etme biçimini nasıl şekillendirebildiğini gösteriyordu.
Sakral çakra sembolizmi üzerinden bakıldığında yaratıcılık, yalnızca resim yapmak ya da sanat üretmek anlamına gelmiyordu. Yemek pişirmek, bahçe düzenlemek, yeni bir fikir geliştirmek, müzikle ilgilenmek veya farklı bir yaşam biçimi denemek de yaratıcı ifadeler olabilirdi.
Deniz, kasabadan ayrılmadan önce küçük bir defter aldı. İlk sayfasına şu cümleyi yazdı:
"Bir şeyi sevmek için onda iyi olmak zorunda değilim."
Siz en son ne zaman sırf hoşunuza gittiği için bir şey yaptınız? Bir hobiyi bırakmanıza neden olan şey gerçekten ilginizi kaybetmeniz miydi, yoksa başarısız olma korkusu mu?
6. Bölüm: Sakral Çakra Meditasyonu Nasıl Yapılır?
Deniz eve döndüğünde yolculukta öğrendiklerini günlük hayatına uyarlamak istedi. Bunun için her gün uzun saatler ayırmasına gerek olmadığını fark etmişti. Önemli olan, düzenli olarak kendisine dönmek için küçük bir alan oluşturmaktı.
Bir sabah on dakikalık bir meditasyon denedi.
İsterseniz siz de aşağıdaki uygulamayı deneyebilirsiniz. Bunun geleneksel çakra sembolizminden esinlenen bir farkındalık çalışması olduğunu, özel bir enerji merkezini bilimsel olarak aktive ettiği kanıtlanmış bir yöntem olmadığını hatırlamakta fayda var.
Birinci aşama: Rahat bir ortam oluşturun.
Sessiz ve güvenli bir yerde oturun. Sırtınızı rahatça destekleyin. Gözlerinizi kapatabilir veya bakışlarınızı yumuşak bir noktaya yöneltebilirsiniz.
İkinci aşama: Nefesinizi gözlemleyin.
Nefesinizi derinleştirmek için kendinizi zorlamadan, doğal biçimde alıp verin. Dikkatiniz dağıldığında bunun normal olduğunu kabul edin.
Üçüncü aşama: Alt karın bölgesine dikkat yöneltin.
Bu bölgede nefesle birlikte oluşan hafif hareketleri fark etmeyi deneyin. Herhangi bir sıcaklık, titreşim veya özel bir his aramayın. Hiçbir şey hissetmemeniz de tamamen normaldir.
Dördüncü aşama: Turuncu rengi bir sembol olarak kullanın.
İsterseniz zihninizde yumuşak bir turuncu ışık canlandırın. Bu rengin sizde ne çağrıştırdığını düşünün: Gün doğumu, sonbahar yaprakları, sıcak bir akşam veya çocukluğunuzdan bir anı…
Görselleştirme size uygun gelmiyorsa bu aşamayı atlayabilirsiniz.
Beşinci aşama: Duygularınızı yargılamadan fark edin.
Kendinize şu soruları sorun:
- Şu anda ne hissediyorum?
- Hayatımda hangi isteğimi sürekli erteliyorum?
- Kendimi rahat ve özgür hissettiğim anlar hangileri?
- Hangi sınırlarımı daha açık ifade etmem gerekiyor?
Altıncı aşama: Kısa bir niyet belirleyin.
Örneğin, "Kendimi daha dikkatli dinlemeye alan açıyorum" diyebilirsiniz. Bu cümlenin özel bir gücü olduğuna inanmanız gerekmez. Önemli olan, niyetinizin günlük yaşamınızda atabileceğiniz bir adımla bağlantılı olmasıdır.
Meditasyon sırasında rahatsızlık, yoğun kaygı veya zorlayıcı anılar ortaya çıkarsa uygulamayı bırakabilir, gözlerinizi açıp çevrenizdeki nesnelere odaklanabilirsiniz. Meditasyon herkes için aynı şekilde rahatlatıcı olmayabilir.
Deniz zamanla bu çalışmayı günlük rutininin bir parçası hâline getirdi. Ancak asıl değişim meditasyon sırasında yaşadığı deneyimlerden çok, gün içinde kendisine sorduğu sorularla gerçekleşti.
Artık bir karar vermeden önce yalnızca "Bu mantıklı mı?" diye sormuyordu. "Bunu gerçekten istiyor muyum?" sorusuna da yer açıyordu.
7. Bölüm: Svadhisthana Mantrası, Su ve Duygusal Akış
Deniz'in araştırdığı uygulamalardan biri de sakral çakrayla ilişkilendirilen mantra çalışmasıydı.
Bazı çağdaş çakra uygulamalarında sakral çakranın tohum mantrası VAM olarak bilinir. Bu hece, meditasyon sırasında sesli veya sessiz biçimde tekrarlanabilir. Geleneksel uygulamaların anlamı ve kullanımı farklılık gösterebilir; bu nedenle tek bir yöntemi bütün çakra geleneklerinin ortak uygulaması olarak görmek doğru olmaz.
Deniz, akşamları birkaç dakika boyunca rahat bir şekilde oturup "VAM" hecesini yavaşça seslendirmeyi denedi. Sesin titreşimine dikkat ediyor, ardından sessizce oturuyordu.
Bu sırada herhangi bir olağanüstü deneyim yaşamıyordu. Bazen rahatlıyor, bazen sıkılıyor, bazen de ertesi gün yapması gereken işleri düşünüyordu. Zamanla meditasyondan mucize beklememeyi öğrendi.
Bir başka gün Ece ile birlikte nehir kıyısına gittiler. Ece, suyun önünde dururken Deniz'e şöyle dedi:
"Suya baktığında onun sürekli değiştiğini görüyorsun. Ama değişmesi, kimliğini kaybettiği anlamına gelmiyor."
Bu cümle Deniz'in zihninde kaldı. O, yıllarca güçlü olmak için değişmemesi gerektiğine inanmıştı. Kararsız görünmekten, fikrini değiştirmekten veya bir konuda yardıma ihtiyaç duymaktan çekinmişti.
Oysa insanın bir duygudan diğerine geçmesi, bazen yeni bir ihtiyaç fark etmesi ya da yıllardır benimsediği bir düşünceyi yeniden değerlendirmesi zayıflık değildi.
Su sembolü, bu açıdan Deniz için bir hatırlatıcıya dönüştü: Uyum sağlamak, her şeye boyun eğmek anlamına gelmez. Akışta olmak, sınırlarını kaybetmek demek değildir.
Özellikle ilişkilerde bu ayrım önemliydi. Bir insanın empatik olması, karşısındaki kişinin her talebini kabul etmesini gerektirmiyordu. Aynı şekilde stratejik ve kararlı olmak da duyguları görmezden gelmeyi gerektirmiyordu.
Deniz, uzun zamandır istemediği hâlde kabul ettiği bazı davetleri düşünmeye başladı. İnsanları kırmamak için kendisini yorduğu, gerçek düşüncelerini açıklamak yerine sessiz kaldığı zamanlar olmuştu.
Bundan sonra hayır demeyi öğrenmeye karar verdi. Ama bunu insanlardan uzaklaşmak için değil, ilişkilerinde daha dürüst olabilmek için yapacaktı.
8. Bölüm: Sakral Çakra ile İlişkilendirilen Dengesizlikler ve Gerçek Hayat
Deniz'in hikâyesi burada bitmiyordu. Çünkü insanın kendisiyle kurduğu ilişki, birkaç günlük bir yolculukla bütünüyle değişmiyordu.
İş yerinde yoğun bir dönem başladığında yeniden yoruldu. Yaratıcı uğraşlarını erteledi, meditasyon yapmayı unuttu ve eski alışkanlıklarına dönmeye başladı.